Pertang: Jalaluddin Pertahan Kubu UMNO, Tiket Perpaduan 2023 Terbelah dan Blok PAS 2,844 Undi Kini Tiada Calon

Pertang terletak dalam Parlimen P.126 Jelebu, di utara Negeri Sembilan. Menurut pengelasan kami ia kerusi luar bandar dan pekan kecil, hanya kira-kira 32 pemilih bagi setiap kilometer persegi, tersebar di kawasan seluas lebih 400 kilometer persegi. Komposisinya majoriti Melayu: Melayu 65.5%, Cina 20.2% dan India 6.6%, dengan selebihnya kaum lain. Angka Melayu itu hampir mencecah paras dua pertiga, jadi corak undi Melayu banyak menentukan siapa menang di sini, tetapi undi Cina yang menjangkau satu perlima pemilih masih cukup untuk mengubah keputusan dalam pertandingan yang rapat. Pertang sudah lama menjadi kubu UMNO.

Pada PRN 2023, penyandang BN Jalaluddin Alias daripada UMNO mempertahankan Pertang dengan 5,634 undi menentang calon PN (PAS) Amirudin Hassan, yang mendapat 2,844 undi. Majoritinya 2,790 daripada 8,478 undi sah. Beza bahagian undi antara dua calon itu ialah 32.9 mata peratusan. Angka ini kami sebut margin dua penjuru, iaitu jarak menang antara dua calon terkuat sesebuah kerusi, mengira undi mereka berdua sahaja. Kerana Pertang tiada calon ketiga pada 2023, margin dua penjuru ini sama tepat dengan majoriti dibahagi jumlah undi; kedua-duanya berbeza hanya apabila ada undi calon ketiga, dan di sini tiada. Itu majoriti yang selesa. Bagi 2026, penamaan 18 Julai mengesahkan pertandingan menjadi tiga penjuru; kita kembali kepadanya di penghujung.

Kubu UMNO yang bertahan, tetapi lawannya bertukar wajah

Pertang bukan kerusi yang baru bertukar tangan. UMNO memegangnya sejak sekian lama, dan Jalaluddin Alias sendiri memenanginya dua kali, pada 2013 dan 2023, dengan wakil UMNO lain memegangnya pada penggal antara itu. Yang berubah setiap kali ialah wajah lawannya.

Pada PRU13 (2013), pertandingan dua penjuru: BN 63.5% menewaskan calon Pakatan Rakyat berlogo PKR yang mendapat 36.5%. Ketika itu PAS duduk dalam pakatan pembangkang bersama DAP dan PKR, jadi undi 36.5% itu undi pembangkang yang lebih luas, bukan undi sehaluan PN hari ini. Sempadan Pertang pada 2013 sama dengan sekarang, jadi baris itu boleh dibaca terus.

Pada PRU14 (2018), pertandingan tiga penjuru, dan di sinilah carta sejarah memerlukan satu penjelasan. BN menang dengan 49.0%. Lajur PH menunjukkan sifar, dan itu bukan silap: pada 2018 calon yang membawa logo PKR di Pertang sebenarnya orang PPBM, iaitu parti pengasas kepada BERSATU hari ini, jadi undi itu kami kira dalam lajur PN, bukan PH. Maka lajur PN 2018 yang berbunyi 51.0% itu hampir keseluruhannya undi PPBM, bukan undi PAS. PAS sendiri turun berasingan pada 2018 dan hanya mendapat 7.1% undi sehingga hilang wang pertaruhan. Jangan baca 51.0% itu sebagai kekuatan PAS di Pertang; ia kekuatan calon PPBM.

Pada PRU15 (2022) iaitu pilihan raya umum, keputusan Parlimen bagi saluran di Pertang menunjukkan BN 49.5%, PH 29.5% dan blok PN 20.6%. Kali ini BN dan PH bertanding sebagai lawan, dan itu satu-satunya petunjuk terkini tentang bagaimana undi terbahagi antara mereka apabila keduanya berdiri berasingan: BN mendahului PH kira-kira 20 mata. Sembilan bulan kemudian, pada PRN 2023, BN dan PH bergabung di bawah satu tiket dengan calon BN, dan tiket itu mendapat 66.5% menentang PN (PAS) 33.5%.

Satu perkara yang keputusan ini boleh dan tidak boleh beritahu. Keputusan hanya mengira undi, bukan menjejaki pengundi. Sama ada pengundi yang sama berpindah sokongan, atau digantikan pengundi lain, atau tinggal di rumah, jumlah undi tidak dapat menunjukkannya.

Jurang umur: lantai sokongan warga emas dapat dipastikan, tetapi arahnya tidak

Mengikut anggaran, kadar keluar mengundi di Pertang berbeza mengikut umur: paling tinggi dalam kalangan warga emas (72.0%), diikuti golongan pertengahan umur (65.5%), dan paling rendah dalam kalangan golongan muda (60.8%). Warga emas pula kelompok pengundi terkecil di sini. Anggaran ekologi, iaitu anggaran yang dikira daripada corak undi mengikut saluran dan bukan daripada kiraan undi individu, menunjukkan warga emas paling kuat menyokong tiket perpaduan, manakala golongan muda paling kurang menyokongnya.

Berapa kuat? Di sini kami membezakan anggaran daripada kepastian. Kami menggunakan satu ujian yang lebih ketat, dipanggil had Duncan-Davis. Ujian ini mengira julat paling rendah hingga paling tinggi yang boleh dipastikan daripada jumlah undi setiap saluran, tanpa meneka undi sesiapa, dengan satu andaian sahaja: kadar keluar mengundi setiap kumpulan dalam saluran yang sama lebih kurang serupa. Di Pertang, ujian ini tidak dapat mengesahkan arah jurang umur: beza antara sokongan warga emas dan sokongan golongan muda kepada perpaduan terletak antara -9.7 dan +49.1 mata, satu julat yang tetap merentasi sifar walaupun anggaran utama menunjukkan jurang yang lebar. Jadi arah jurang umur itu kekal anggaran yang tidak disahkan, dan Pertang menyertai beberapa kerusi lain dalam siri ini yang gagal ujian arah umur.

Namun ujian yang sama mengesahkan satu had yang bermakna: warga emas memberi sekurang-kurangnya 66.9% undi mereka kepada tiket perpaduan pada 2023, iaitu satu majoriti mutlak (lebih separuh undi). Bagi golongan muda, had yang boleh dipastikan terletak antara 45.9% dan 76.6%, julat yang merentasi separuh, jadi aritmetik tidak sampai mengesahkan sama ada majoriti golongan muda menyokong perpaduan. Kedua-dua julat itu bertindih, dan itulah sebabnya arah antara mereka tidak dapat disahkan walaupun anggaran utama kelihatan berbeza.

Undi kaum: sokongan Cina yang paling dapat dipastikan arahnya

Pertang kerusi majoriti Melayu: Melayu 65.5%, Cina 20.2%, India 6.6%. Kerana kira-kira dua daripada tiga pengundi ialah Melayu, corak undi Melayu banyak menentukan keputusan di sini. Anggaran ekologi menunjukkan pemilih Melayu dan Cina sama-sama condong kepada tiket perpaduan pada 2023, dengan pemilih Cina lebih kuat condongnya.

Berapa pasti? Had Duncan-Davis yang sama memberi dua fakta yang boleh dipastikan tentang pemilih Melayu. Sokongan Melayu kepada tiket perpaduan terletak antara 51.3% dan 68.1%. Had bawah itu melepasi separuh, jadi aritmetik mengesahkan majoriti pemilih Melayu memberi undi kepada tiket perpaduan, sekurang-kurangnya 51.3%. Pada masa sama, had atasnya 68.1% mematahkan bacaan mudah bahawa kerusi 65.5% Melayu ini dimenangi atas sokongan Melayu yang hampir menyeluruh; sokongan Melayu tidak melepasi 68.1%. Kerana keputusan kerusi (66.5%) terletak di dalam julat itu, aritmetik tidak dapat memastikan sama ada pemilih Melayu di atas atau di bawah purata kerusi.

Bagi pemilih Cina, ujian yang sama memberi hasil yang lebih tajam. Aritmetik mengesahkan mereka memberi sekurang-kurangnya 73.1% undi kepada tiket perpaduan, iaitu lebih tinggi daripada purata kerusi 66.5%. Jadi berbeza dengan kaum lain, di sini kami boleh mengesahkan arah, bukan sekadar meneka: pemilih Cina menyokong tiket perpaduan lebih kuat daripada kerusi secara keseluruhan, walaupun besarnya yang tepat kekal anggaran kerana had atasnya mencecah 100%. Pemilih India (kira-kira 475 undi dibuang) terlalu sedikit, di bawah ambang 1,000 yang kami tetapkan, untuk dibandingkan dengan bermakna, jadi kami tidak membuat sebarang perbandingan arah antara mereka dengan pemilih Melayu.

1 Ogos: pemilih baharu di kerusi majoriti 2,790

Carta di bawah menggunakan snapshot, iaitu rekod daftar pemilih pada satu tarikh tertentu dalam 2026, bukan lagi anggaran model kami. Jumlah rasmi pengundi berdaftar, atau Daftar Pemilih Pilihan Raya (DPPR), di seluruh Negeri Sembilan ialah 889,490, dan daftar rasmi SPR mengikut DUN yang diterbitkan pada hari penamaan 18 Julai mengesahkan angka Pertang, jadi angka ini muktamad, bukan anggaran.

Daftar Pertang hampir tidak berubah dari segi jumlah bersih; malah ia mengecil sedikit, daripada 12,896 nama pada 2023 kepada 12,873 pada 2026, iaitu susut 23 orang. Tetapi di sebalik angka bersih yang kecil itu ada pusing ganti yang jauh lebih besar. Kira-kira 670 nama yang tiada langsung dalam mana-mana daftar Negeri Sembilan 2023 masuk ke daftar Pertang, dan kira-kira 22 lagi berpindah masuk dari DUN lain di negeri ini, jadi mereka mungkin pernah mengundi di kerusi lain sebelum ini. Dua kumpulan itu berasingan dan tidak bertindih, menjadikan kira-kira 692 nama masuk. Kerana daftar susut 23 orang bersih, ini bermakna lebih daripada 700 nama pula keluar sejak 2023. Nama itu biasanya hilang kerana kematian atau perpindahan keluar, walaupun padanan kami hanya mengesan yang ia tiada lagi dan tidak dapat mengesahkan sebabnya. Daripada 670 nama yang baharu kepada daftar negeri itu, 597 ialah pengundi muda 18 hingga 21 tahun (kira-kira 4.64% daripada daftar), dengan 464 daripadanya pasti belum layak mengundi pada PRN 2023. Satu perkara lagi patut diperhatikan: kumpulan pengundi muda baharu ini lebih Melayu daripada kerusi secara keseluruhan, kira-kira 78.9% Melayu berbanding komposisi kerusi 65.5%.

Mudah tergoda untuk membandingkan 692 nama baharu itu dengan majoriti 2,790. Bandingan itu mengelirukan atas dua sebab, sama seperti kerusi lain dalam siri ini. Pertama, nama dalam daftar bukan undi yang dibuang; pada kadar keluar mengundi 2023 (66.5%), 692 nama bersamaan kira-kira 460 undi sahaja. Kedua, majoriti 2,790 tidak memerlukan 2,790 pengundi bertukar fikiran, kerana setiap pertukaran menggerakkan dua undi sekali gus, jadi kira-kira 1,395 pertukaran sudah memadai. Namun walaupun mengambil kira kedua-dua perkara itu, kumpulan pemilih baharu ini jauh lebih kecil daripada majoriti 2023; di Pertang, pemilih baharu sahaja tidak dapat menggerakkan kerusi ini. Yang pasti hanya ini: tiada model dapat memastikan sama ada pemilih baharu ini akan keluar mengundi atau pihak mana yang akan mereka pilih.

Struktur 2026: tiga penjuru, bekas rakan tiket kini berlawan dan blok PAS tanpa calon

Soalan yang kami tinggalkan terbuka di awal tadi, siapa yang bertanding pada 2026, sudah terjawab sepenuhnya pada penamaan 18 Julai. Pertang menjadi pertandingan tiga penjuru, dan tiga perkara membentuknya.

Pertama, penyandang bertahan. Jalaluddin Alias, yang memenangi Pertang pada 2013 dan sekali lagi pada 2023, mempertahankan kerusi ini atas tiket BN (UMNO).

Kedua, tiket perpaduan 2023 terbelah. Pada 2023, kesemua undi tiket perpaduan diberikan kepada satu calon sahaja, iaitu Jalaluddin atas tiket BN, dengan PH sebagai rakan gabungan yang menyokongnya tanpa meletakkan calon sendiri. Bagi 2026, PH memfailkan calonnya sendiri, Mohd Umry Abdul Khois daripada PKR, jadi dua rakan yang dahulu berkongsi satu tiket kini berdiri sebagai lawan. Mohd Umry wajah baharu; rekod kami tidak menunjukkan dia pernah bertanding mana-mana kerusi sebelum ini. Maka pengundi yang menyokong tiket perpaduan 2023 kini terpaksa memilih antara dua bekas rakan pakatan, dan sebahagian daripada mereka mungkin juga tidak keluar mengundi; keputusan lama itu bukan blok tetap yang boleh dibahagi dengan yakin. Petunjuk terdekat tentang bagaimana undi itu mungkin terbahagi ialah PRU15 (2022), satu-satunya keputusan terkini apabila BN dan PH bertanding sebagai lawan: BN 49.5% berbanding PH 29.5%, iaitu BN mendahului kira-kira 20 mata. Jalaluddin pula membawa kelebihan penyandang. Namun angka 2022 itu diambil ketika PN masih ada di atas kertas undi dan menyerap sebahagian undi, dan kiraan undi tidak dapat menjejaki bagaimana setiap pengundi memilih, jadi berapa banyak sokongan itu kekal dengan BN apabila PH kini berdiri sendiri masih soalan terbuka.

Ketiga, blok PAS 2023 tiada calon sehaluan, tetapi ruang lawan itu tidak kosong. Susunan antara BN dengan gabungan pimpinan PAS hanya meletakkan calon gabungan itu di sebelas kerusi yang BN tidak bertanding, dan Pertang kerusi yang BN pertandingkan, jadi bukan antaranya. Maka 2,844 undi yang diberikan kepada PAS pada 2023, iaitu 33.5% kerusi ini, tiada calon sehaluan lagi di atas kertas undi. Yang ada ialah BERSATU, yang memfailkan calonnya sendiri, Mohd Faizal Fadli Mohd Idrus, atas lambang parti sendiri, bukan atas logo PN. BERSATU bukan pewaris automatik undi PAS itu: ia parti berasingan dengan calon sendiri, jadi kami tidak menganggap 2,844 undi PAS 2023 berpindah bulat-bulat kepadanya, atau kepada mana-mana pihak. Sebahagian pengundi PAS mungkin tinggal di rumah kerana tiada calon sehaluan; sebahagian mungkin condong kepada BERSATU, sebahagian kepada BN, sebahagian lagi kepada PH. Kiraan sahaja tidak dapat mengesahkan mana-mana arah ini, dan tiada bahagian undi PN 2023 di negeri jiran yang boleh kami pindahkan terus ke Pertang, kerana di sini tiada calon PN untuk mewarisinya. Mohd Faizal juga wajah baharu; rekod kami tidak menunjukkan dia pernah bertanding mana-mana kerusi sebelum ini.

Kerana penyandang BN kini berdepan dua pencabar berasingan, PH dan BERSATU, undi bukan-BN terbahagi antara dua kertas undi. Pembahagian seperti ini, apabila calon terkuat berdepan lawan yang berpecah, cenderung melindungi penyandang, bukan menjatuhkannya. Ini bukan ramalan Jalaluddin menang; ia cara membaca bentuk pertandingan. Pengajaran terbesar daripada Johor bukan tentang keluar mengundi mahupun kaum. Ia tentang struktur pertandingan: siapa berhadapan siapa, dan undi siapa yang kini tiada rumah. Struktur penuh Pertang kini muktamad: tiga penjuru, dengan tiket perpaduan 2023 terbelah antara BN dan PH, dan blok PAS 2,844 undi tanpa calon sehaluan.

Pertang kekal di tangan UMNO sejak sekian lama, dan Jalaluddin Alias cuba mempertahankannya sekali lagi pada 2026. Tetapi kali ini kerusi ini bukan pertandingan dua penjuru yang biasa. Tiket perpaduan yang menang pada 2023 kini terbelah, kerana BN dan PH berdiri sebagai lawan; dan blok PAS yang kalah pada 2023 pula tanpa calon sehaluan, sementara BERSATU masuk atas lambang sendiri sebagai penjuru ketiga. Jangan tersalah baca ini sebagai ramalan mana-mana pihak menang. Pertang kubu UMNO yang selesa dengan margin dua penjuru 32.9 mata, dan penyandangnya menang di sini pada 2013 dan 2023. Dalam keputusan BN-lawan-PH terkini pada 2022, BN mendahului PH kira-kira 20 mata; dan kerana undi bukan-BN kini terbahagi antara PH dan BERSATU, pembahagian itu cenderung melindungi penyandang. Yang pasti hanya bentuk pertandingan: tiga penjuru, dengan tiket perpaduan 2023 terbelah dan blok PAS 2023 tanpa calon. Dua soalan menentukan malam 1 Ogos: berapa banyak daripada undi perpaduan 66.5% itu kekal dengan BN dan berapa banyak mengalir kepada calon PH, dan ke mana perginya 2,844 undi PAS yang kini tanpa calon sehaluan.