Linggi: Menteri Besar Cabar Kerusi Pegangan BN, dan Undi Perpaduan 2023 yang Kini Berpecah

Linggi terletak dalam Parlimen Port Dickson, di penjuru barat daya Negeri Sembilan menghadap Selat Melaka. Menurut pengelasan kami, ia kerusi separa bandar dengan 104 pemilih bagi setiap kilometer persegi. Dari segi kaum ia kerusi campuran: kira-kira 56.9% Melayu, 20.0% India dan 19.7% Cina. PRN 2023 menyaksikan pertandingan satu lawan satu. Calon BN daripada UMNO, Mohd Faizal Ramli, menang dengan 7,832 undi menentang calon BERSATU yang mendapat 6,371 undi, iaitu majoriti 1,461 daripada 14,203 undi sah. Di bawah pakatan perpaduan ketika itu, hanya BN mewakili blok perpaduan di sini; PH tidak meletakkan calon.

Beza bahagian undi antara dua calon itu ialah 10.3 mata peratusan. Angka ini kami sebut margin dua penjuru, iaitu jarak menang antara dua penjuru utama sesebuah kerusi. Kerana Linggi tiada calon ketiga pada 2023, ia sama sahaja dengan majoriti dibahagi jumlah undi. Yang mengubah kerusi ini bagi 2026 bukan angka 1,461 itu, tetapi strukturnya. Penamaan calon 18 Julai mengesahkan pertandingan kini tiga penjuru, dan Menteri Besar sendiri masuk bertanding di sini. Kita kembali kepada maknanya di penghujung.

Undi BN mengecil setiap kali bertanding sendiri, undi PN membesar

Apabila empat keputusan terakhir Linggi dibandingkan, dua corak muncul. Setiap kali BN bertanding di bawah namanya sendiri, sokongannya mengecil dari satu pilihan raya ke pilihan raya berikutnya. Dan blok PN membesar daripada hampir kosong kepada hampir separuh.

Pada PRU13 (2013), BN menang besar: calon BN dapat 63.1% menentang calon PKR yang bertanding di bawah payung Pakatan Rakyat, 36.9%. Undi pembangkang itu undi pakatan yang lebih luas, termasuk penyokong DAP, PKR dan PAS yang ketika itu berada dalam gabungan yang sama; ia bukan undi PN, dan tidak boleh dibaca sebagai undi PN. Sempadan Linggi tidak berubah langsung sejak 2013, jadi perbandingan ini selamat dibuat terus.

Pada PRU14 (2018), pertandingan menjadi tiga penjuru: BN 48.5%, PH 43.6%, dan PAS bertanding sendiri hanya mendapat 7.9%, hilang wang deposit. Pada PRU15 (2022), tiga penjuru sekali lagi, tetapi susunannya berbeza: BN turun kepada 33.9%, PH naik sedikit ke hadapan BN dengan 40.1%, dan PN kini 24.9%. Perhatikan dua perkara di sini. Pertama, PN membesar daripada 7.9% (2018, ketika itu PAS sahaja) kepada 24.9% (2022). Kedua, apabila BN dan PH bertanding berasingan buat kali terakhir pada 2022, PH mendahului BN.

Sembilan bulan kemudian, pada PRN 2023, BN dan PH bergabung di bawah satu tiket dan satu calon. Undi perpaduan itu 55.1%. PN, kini diwakili BERSATU, meloncat lagi kepada 44.9%. Blok yang hanya 7.9% pada 2018 sudah menjadi 44.9% dalam masa lima tahun.

Perlu diingat apa yang angka ini boleh dan tidak boleh beritahu. Keputusan hanya mengira undi, bukan menjejaki pengundi. Sama ada pengundi yang sama berpindah sokongan, atau digantikan pengundi lain, atau tinggal di rumah, jumlah keseluruhan undi tidak dapat menunjukkannya.

Jurang umur: warga emas lebih menyokong perpaduan berbanding golongan muda

Kadar keluar mengundi di Linggi menaik dengan umur: golongan muda 64.8%, pertengahan 67.1%, warga emas 68.2%. Golongan muda ialah kelompok pengundi terbesar di sini, tetapi kadar keluar mereka paling rendah. Anggaran ekologi, iaitu anggaran yang dikira daripada corak undi mengikut saluran, bukan kiraan undi individu, menunjukkan golongan muda lebih condong kepada PN, manakala warga emas paling kuat menyokong perpaduan.

Berapa kuat? Di sini kami berhati-hati membezakan anggaran daripada kepastian. Kami turut menggunakan satu ujian yang lebih ketat, dipanggil had Duncan-Davis. Ujian ini mengira julat paling rendah hingga paling tinggi yang boleh dipastikan daripada jumlah undi setiap saluran, tanpa meneka undi sesiapa. Ia bergantung pada satu andaian sahaja: kadar keluar mengundi setiap kumpulan dalam saluran yang sama lebih kurang serupa. Bagi umur, ujian ini mengesahkan arahnya. Sokongan warga emas kepada perpaduan sekurang-kurangnya 8.8 mata lebih tinggi daripada sokongan golongan muda, jadi arahnya pasti tanpa sebarang model: warga emas menyokong perpaduan lebih kuat. Tetapi jurang tepatnya tidak dapat dipastikan, kerana julatnya lebar, sehingga 51 mata. Yang dapat dipastikan cuma had terendah: warga emas memberi sekurang-kurangnya 64.7% undi mereka kepada tiket perpaduan 2023, iaitu lebih separuh, manakala golongan muda pula tidak melebihi 56.0%.

Undi Melayu: hanya had tertinggi dapat dipastikan; corak kaum lain belum jelas

Linggi kerusi campuran, jadi corak undi ketiga-tiga kaum utama menentukan keputusan. Anggaran mengikut saluran menunjukkan pemilih Melayu berbelah hampir seimbang antara perpaduan dan PN pada 2023, manakala pemilih Cina dan India lebih condong kepada tiket perpaduan. Tetapi anggaran bukan kepastian. Ujian had Duncan-Davis yang sama menetapkan dengan jelas apa yang boleh dan tidak boleh dipastikan.

Bagi pemilih Melayu, ujian itu memberi julat yang lebar: antara 29.6% dan 68.2% sokongan kepada perpaduan. Julat itu meliputi keputusan kerusi (kira-kira 56%), jadi kita tidak dapat memastikan sama ada pemilih Melayu menyokong perpaduan lebih atau kurang daripada purata kerusi. Yang dapat dipastikan cuma had tertinggi: sokongan Melayu kepada perpaduan tidak melebihi 68.2%. Di bawah had itu, apa-apa boleh berlaku. Had terendah 29.6% membenarkan pemilih Melayu condong kuat kepada PN, dan had tertinggi 68.2% membenarkan mereka condong kuat kepada perpaduan. Jadi kiraan hanya memberi had tertinggi, bukan arah kecondongan Melayu.

Bagi pemilih Cina dan India, angka saluran memang nampak kecondongan mereka, kerana anggaran kedua-dua kumpulan itu jauh daripada purata kerusi, bukan melekat pada purata. Tetapi melihat kecondongan dan mengesahkannya ialah dua perkara berbeza. Had tertinggi kedua-dua kumpulan tersekat pada 100%. Di hampir setiap saluran, jumlah pengundi Cina atau India lebih kecil daripada jumlah undi untuk perpaduan. Oleh itu, angka saluran tidak dapat membuktikan bahawa seorang pun daripada mereka mengundi PN. Yang dapat dipastikan cuma had terendah: sokongan Cina kepada perpaduan sekurang-kurangnya 26.9% dan India sekurang-kurangnya 22.7%, terlalu longgar untuk mengesahkan kecondongan kuat yang ditunjukkan anggaran. Perbezaan antara sokongan Melayu dan sokongan India pula boleh jatuh ke mana-mana arah, jadi walaupun anggaran mencadangkan kaum bukan Melayu lebih menyokong perpaduan, arah itu sendiri belum dapat disahkan. Semua kecondongan kaum di atas kekal anggaran, bukan fakta yang disahkan.

1 Ogos: daftar yang hampir tidak membesar, di kerusi majoriti 1,461

Carta di bawah menggunakan snapshot (rekod daftar pemilih pada satu tarikh tertentu dalam tahun 2026), bukan lagi anggaran model kami yang berdasarkan jumlah Daftar Pemilih Pilihan Raya (DPPR) seluruh negeri. DPPR ialah senarai rasmi pengundi berdaftar; jumlahnya di seluruh negeri ialah 889,490. Daftar rasmi SPR mengikut DUN yang diterbitkan pada hari penamaan 18 Julai mengesahkan angka ini tepat sama, jadi angka ini muktamad.

Di Linggi, daftar hampir tidak membesar: 20,695 nama pada 2023 kepada 20,677 pada 2026, iaitu susut bersih 18 orang. Di sebalik angka bersih yang hampir rata itu terdapat pusing ganti yang jauh lebih besar. Kira-kira 2,064 nama masuk ke dalam daftar Linggi dan kira-kira 2,082 keluar kerana meninggal atau berpindah. Daripada 2,064 yang masuk, 1,803 ialah nama baharu dalam daftar Negeri Sembilan dan 261 lagi berpindah masuk dari kerusi Negeri Sembilan yang lain. Daripada 1,803 nama baharu itu, 895 ialah pengundi muda berumur 18 hingga 21 tahun, dan 677 daripada mereka sudah pasti pengundi kali pertama; 908 lagi ialah pemilih yang lebih tua. Antara pengundi muda itu, 69.7% Melayu.

Menggoda untuk membandingkan 2,064 nama yang tiada dalam daftar Linggi 2023 itu dengan majoriti 1,461, kerana bilangannya lebih besar. Bandingan itu mengelirukan atas dua sebab yang sama seperti kerusi lain dalam siri ini. Pertama, nama dalam daftar bukan undi yang dibuang; pada kadar keluar mengundi 2023, 70.3%, 2,064 nama bersamaan kira-kira 1,451 undi sahaja, dan undi itu pula berpecah antara tiga pihak. Kedua, majoriti 1,461 tidak memerlukan 1,461 pengundi bertukar fikiran; kerana setiap pertukaran menggerakkan dua undi sekali gus, kira-kira 731 pertukaran sudah memadai. Yang pasti hanya ini: tiada model dapat memastikan sama ada pemilih baharu ini akan keluar mengundi atau pihak mana yang akan mereka pilih.

Pakatan yang memenangi kerusi ini kini berpecah, dan Menteri Besar masuk

Struktur 2026 kini muktamad. Di Linggi, penyandang BN Mohd Faizal Ramli, pemenang 2023, dipertahankan. Yang mengubah kerusi ini ialah pencabarnya: Menteri Besar Negeri Sembilan Aminuddin Harun meninggalkan Sikamat, kerusi yang diwakilinya empat penggal, untuk bertanding di Linggi atas tiket PH. Beliau menegaskan keputusan itu pilihannya sendiri. Buat kali pertama sejak 2018, BN dan PH bertanding sesama sendiri di kerusi ini, jadi undi perpaduan 55.1% yang mempertahankan Linggi pada 2023 kini diperebutkan dua tiket; sebahagiannya juga mungkin berpaling atau tidak keluar langsung.

Sejauh mana undi itu akan berpecah, dan pihak mana paling terjejas? Petunjuk terbaik yang kita ada ialah PRU15 (2022), kali terakhir BN dan PH bertanding berasingan di sini: BN 33.9%, PH 40.1%. Ketika itu PH mendahului BN. Jika corak itu bertahan, calon PH, iaitu Menteri Besar sendiri, mungkin mewarisi bahagian yang lebih besar daripada undi perpaduan. Tetapi itu corak 2022, sebelum tiga tahun kerajaan campuran, dan tiada jaminan ia kekal.

Struktur ini menguntungkan siapa? Linggi ialah kerusi yang BN menang pada 2023, jadi perpecahan undi berlaku di pihak yang menang, iaitu di sebelah perpaduan. Setiap undi perpaduan yang jatuh ke tangan PH bukannya BN, atau sebaliknya, ialah undi yang tidak lagi bersatu menentang BERSATU. Perpecahan di pihak pemenang membantu pihak yang kalah pada 2023, iaitu BERSATU. Keadaannya terbalik berbanding kerusi yang PN pegang: di sana perpecahan menyusahkan PN, di sini ia boleh menolong PN.

Namun, satu faktor boleh mengurangkan kelebihan BERSATU itu. BERSATU mempertahankan tapak 6,371 undinya dengan Zamri Md Said, calon yang sama yang tewas dengan undi itu pada 2023, kini atas lambang sendiri. Pada 2023, undi PN di Linggi dibuang di bawah payung Perikatan Nasional yang lebih luas. Pada 2026, gabungan pimpinan PAS tidak meletakkan calon di sini, jadi tiada calon atas logo PN, dan pengundi berkecenderungan PAS di Linggi tiada pilihan logo PN untuk diundi. Selepas PAS berpisah dengan BERSATU, tapak 6,371 undi itu belum teruji tanpa keadaan 2023. Sebagai gambaran sahaja, bukan ramalan: di Johor, jumlah undi PN di semua kerusi yang ditandinginya semula bersamaan kira-kira 47.7% daripada jumlah undi lamanya di kerusi-kerusi itu. Itu nisbah bagi kerusi yang PN tandingi semula di Johor sahaja, bukan kadar bagi satu-satu kerusi. Kalau dikira merangkumi semua kerusi Johor, kadarnya lebih rendah. Jika nisbah yang sama digunakan pada 6,371 undi di Linggi, jumlahnya kira-kira 3,039 undi. Ini bukan telahan untuk Linggi, hanya satu angka Johor yang dipinjam untuk menunjukkan betapa tidak pastinya tapak itu bertahan tanpa keadaan 2023.

Dua faktor boleh mempengaruhi keputusan Linggi dalam arah berbeza. Perpecahan undi perpaduan antara BN dan PH menguntungkan BERSATU. Kehilangan sebahagian undi lama PN, selepas PAS berpisah dengan BERSATU, menguntungkan pihak perpaduan. Kehadiran Menteri Besar menaikkan kepentingan kerusi ini dan mungkin menggerakkan pengundi perpaduan untuk berhimpun di belakang satu calon. Struktur pertandingan kini sudah tetap, tiga penjuru; pilihan pengundi dalam struktur itu yang menentukan keputusannya.

Undi BN di Linggi menurun setiap kali diukur sendirian: 63.1%, kemudian 48.5%, kemudian 33.9%. Kemenangan 2023 datang daripada bergabung dengan PH di bawah satu tiket. Kini gabungan itu berpecah semula, dan blok PN yang dahulunya 7.9% sudah menjadi 44.9%. Dua soalan akan menentukan sama ada Linggi kekal dengan perpaduan pada 1 Ogos. Pertama, siapa yang mewarisi lebih banyak daripada 7,832 undi perpaduan 2023, penyandang BN atau Menteri Besar? Kedua, berapa banyak daripada 6,371 undi PN 2023 yang mampu digerakkan semula oleh BERSATU tanpa PAS? Kerana Menteri Besar sendiri yang bertanding, kerusi ini menjadi tempat yang jelas untuk melihat jawapannya.