Sikamat: Menteri Besar Berpindah ke Linggi, dan Undi Menentang PH Terbelah Antara PN dan BERSATU

Sikamat terletak dalam Parlimen P.128 Seremban, sebuah kerusi bandar di tengah Negeri Sembilan. Menurut pengelasan kami ia kerusi bandar padat, kira-kira 2,352 pemilih bagi setiap kilometer persegi, dan majoriti besar penduduknya Melayu (70.2%), dengan Cina 20.0% dan India 8.1%. Dalam tipologi 36 DUN negeri ini, Sikamat tergolong dalam belt pengekalan PN. Pada PRN 2023, calon PH daripada PKR, Aminuddin Harun, iaitu Menteri Besar Negeri Sembilan, mempertahankan kerusi ini dengan 12,730 undi menentang calon BERSATU yang mendapat 10,068 undi. Majoritinya 2,662 daripada 23,220 undi sah. Di bawah pakatan perpaduan ketika itu, hanya PH mewakili blok perpaduan di sini; BN tidak meletakkan calon berasingan.

Beza bahagian undi antara dua penjuru utama itu ialah 11.7 mata peratusan. Angka ini kami sebut margin dua penjuru, iaitu jarak menang antara dua calon terkuat sesebuah kerusi, mengira undi mereka berdua sahaja. Kerana Sikamat ada juga calon bebas yang mengaut kira-kira 1.8% undi, margin dua penjuru ini berbeza sedikit daripada majoriti dibahagi jumlah keseluruhan undi (11.5%). Yang mengubah kerusi ini bagi 2026 bukan angka 2,662 itu, tetapi strukturnya: Menteri Besar berpindah keluar, BN tidak bertanding, dan pertandingan kini tiga penjuru. Kita kembali kepada maknanya di penghujung.

Kerusi yang lama condong kepada pembangkang, dan blok PN yang membesar

Tiga keputusan terakhir Sikamat menunjukkan dua corak. Pertama, kerusi ini lama condong kepada pihak pembangkang atau PH. Kedua, blok PN membesar daripada hampir kosong kepada hampir separuh.

Pada PRU14 (2018), pertandingan tiga penjuru: PH menang besar dengan 55.9%, BN 36.5%, dan PAS bertanding sendiri hanya mendapat 7.6%. Pada PRU15 (2022), tiga penjuru sekali lagi tetapi susunannya berbeza: PH mendahului dengan 40.7%, BN jatuh kepada 22.8%, dan PN kini 34.9%. Perhatikan dua perkara. Blok PN membesar daripada 7.6% (2018, ketika itu PAS sahaja) kepada 34.9% (2022). Dan apabila BN dan PH bertanding berasingan buat kali terakhir pada 2022, PH jauh mendahului BN.

Sembilan bulan kemudian, pada PRN 2023, BN dan PH bergabung di bawah satu tiket dan satu calon PH. Undi perpaduan itu 54.8%. PN, kini diwakili BERSATU, naik lagi kepada 43.4%. Blok yang hanya 7.6% pada 2018 sudah menjadi 43.4% dalam masa lima tahun.

Lebih jauh ke belakang, pada PRU13 (2013), Sikamat dimenangi calon PKR di bawah payung Pakatan Rakyat dengan 51.5% menentang BN 48.5%. Undi pembangkang itu undi pakatan yang lebih luas, termasuk penyokong DAP, PKR dan PAS yang ketika itu berada dalam gabungan yang sama, dan bukan undi PN. Ia juga tidak boleh dibandingkan terus dengan keputusan kemudian, kerana sempadan Sikamat berubah selepas itu; lihat amaran di bawah.

Satu perkara yang keputusan ini boleh dan tidak boleh beritahu. Keputusan hanya mengira undi, bukan menjejaki pengundi. Sama ada pengundi yang sama berpindah sokongan, atau digantikan pengundi lain, atau tinggal di rumah, jumlah keseluruhan undi tidak dapat menunjukkannya.

Jurang umur: warga emas paling menyokong perpaduan, tetapi arahnya belum pasti

Kadar keluar mengundi di Sikamat menaik dengan umur: golongan muda 68.8%, pertengahan 72.6%, warga emas 74.4%. Golongan muda ialah kelompok pengundi terbesar di sini, tetapi kadar keluar mereka paling rendah, dan anggaran ekologi, iaitu anggaran yang dikira daripada corak undi mengikut saluran dan bukan kiraan undi individu, menunjukkan mereka lebih condong kepada PN. Warga emas pula sebaliknya, paling kuat menyokong perpaduan.

Berapa kuat? Di sini kami berhati-hati membezakan anggaran daripada kepastian. Kami menggunakan satu ujian yang lebih ketat, dipanggil had Duncan-Davis. Ujian ini mengira julat paling rendah hingga paling tinggi yang boleh dipastikan daripada jumlah undi setiap saluran, tanpa meneka undi sesiapa, dengan satu andaian sahaja: kadar keluar mengundi setiap kumpulan dalam saluran yang sama lebih kurang serupa. Bagi Sikamat, ujian ini tidak dapat mengesahkan arah jurang umur: perbezaan antara sokongan warga emas dan sokongan golongan muda kepada perpaduan terletak antara -1.5 dan +27.3 mata, julat yang merentasi sifar. Jadi arah itu kekal anggaran yang tidak disahkan, dan Sikamat menyertai kerusi-kerusi lain dalam siri ini yang gagal ujian arah umur. Namun aritmetik masih mengesahkan dua had. Warga emas memberi sekurang-kurangnya 56.1% undi mereka kepada perpaduan, iaitu satu majoriti mutlak. Dan golongan muda tidak memberi lebih daripada 57.6% undi mereka kepada perpaduan.

Undi Melayu: hanya had tertinggi dapat dipastikan; corak kaum lain belum jelas

Hampir tujuh daripada sepuluh pemilih Sikamat ialah Melayu (70.2%), dengan Cina 20.0% dan India 8.1%. Anggaran mengikut saluran menunjukkan pemilih Melayu berbelah hampir seimbang antara perpaduan dan PN pada 2023, manakala pemilih Cina dan India lebih condong kepada tiket perpaduan. Angka anggaran ini tersebar jauh daripada purata kerusi, contohnya pemilih Cina dianggarkan 65.5% menyokong perpaduan berbanding purata kerusi 54.8%, jadi kaedah ini nampak sesuatu; ia tidak buta seperti di sesetengah kerusi lain. Tetapi nampak dan sahkan ialah dua perkara berbeza.

Bagi pemilih Melayu, had Duncan-Davis memberi julat yang lebar: antara 36.0% dan 67.0% sokongan kepada perpaduan. Julat itu meliputi keputusan kerusi (54.8%), jadi aritmetik tidak dapat memastikan sama ada pemilih Melayu di atas atau di bawah purata kerusi. Yang dapat dipastikan cuma had tertinggi: sokongan Melayu kepada perpaduan tidak melebihi 67.0%. Had itu berguna kerana ia menolak tanggapan mudah bahawa kerusi 70% Melayu ini dimenangi atas satu blok Melayu yang menyokong perpaduan secara besar-besaran.

Bagi pemilih Cina dan India, had tertinggi tersekat pada 100%: di hampir setiap saluran, jumlah pengundi Cina atau India lebih kecil daripada jumlah undi untuk perpaduan, jadi aritmetik tidak dapat mengurungnya. Yang dapat dipastikan cuma had terendah yang longgar, contohnya sokongan Cina kepada perpaduan sekurang-kurangnya 24.8%, terlalu longgar untuk mengesahkan kecondongan kuat yang ditunjukkan anggaran. Perbezaan antara sokongan Melayu dan sokongan India pula boleh jatuh ke mana-mana arah, jadi walaupun anggaran mencadangkan kaum bukan Melayu lebih menyokong perpaduan, arah itu sendiri belum dapat disahkan. Semua kecondongan kaum di atas kekal anggaran, bukan fakta yang disahkan. Perlu diingat juga, undi setiap kumpulan tidak berjumlah 100% kerana kira-kira 1.8% undi kerusi ini pergi kepada calon bebas pada 2023.

1 Ogos: pemilih baharu di kerusi majoriti 2,662

Carta di bawah menggunakan snapshot, iaitu rekod daftar pemilih pada satu tarikh tertentu dalam tahun 2026, bukan lagi anggaran model kami. Jumlah rasmi pengundi berdaftar, atau Daftar Pemilih Pilihan Raya (DPPR), di seluruh Negeri Sembilan ialah 889,490, dan daftar rasmi SPR mengikut DUN yang diterbitkan pada hari penamaan 18 Julai mengesahkan angka Sikamat, jadi angka ini muktamad, bukan anggaran.

Daftar Sikamat membesar daripada 32,334 nama pada 2023 kepada 34,103 pada 2026, iaitu tambahan bersih 1,769 orang. Di sebalik angka bersih itu ada pusing ganti yang lebih besar. Kira-kira 2,842 nama masuk ke dalam daftar Sikamat dan kira-kira 1,073 keluar kerana meninggal atau berpindah. Daripada 2,842 yang masuk, 2,626 ialah nama yang tiada dalam mana-mana daftar Negeri Sembilan 2023, dan 216 lagi berpindah masuk dari kerusi Negeri Sembilan yang lain. Daripada 2,626 nama baharu itu, 2,277 ialah pengundi muda berumur 18 hingga 21 tahun, dengan 1,776 daripadanya sudah pasti pengundi kali pertama, dan 349 lagi pemilih yang lebih tua. Antara pengundi muda itu, 83.8% Melayu.

Mudah tergoda untuk membandingkan 2,842 nama baharu itu dengan majoriti 2,662, kerana bilangannya lebih besar. Bandingan itu mengelirukan atas dua sebab, sama seperti kerusi lain dalam siri ini. Pertama, nama dalam daftar bukan undi yang dibuang; pada kadar keluar mengundi 2023 (72.5%), 2,842 nama bersamaan kira-kira 2,061 undi sahaja, dan undi itu pula berpecah antara tiga pihak. Kedua, majoriti 2,662 tidak memerlukan 2,662 pengundi bertukar fikiran, kerana setiap pertukaran menggerakkan dua undi sekali gus, jadi kira-kira 1,331 pertukaran sudah memadai. Yang pasti hanya ini: tiada model dapat memastikan sama ada pemilih baharu ini akan keluar mengundi atau pihak mana yang akan mereka pilih.

Menteri Besar berpindah, BN mengundur, dan undi menentang PH berpecah

Struktur 2026 kini muktamad, dan tiga perkara mengubah Sikamat sekali gus.

Pertama, kerusi ini terbuka. Menteri Besar Negeri Sembilan Aminuddin Harun, yang memenangi Sikamat empat penggal berturut-turut, meninggalkannya untuk bertanding di Linggi. PH mempertahankan Sikamat dengan calon baharu, Nor Azman Mohamad. Undi peribadi seorang Menteri Besar yang bertahun-tahun mewakili kawasan ini tidak semestinya berpindah bulat-bulat kepada calon baharu; itu satu ketidakpastian yang nyata di pihak PH.

Kedua, BN tidak bertanding di Sikamat. Pada 2023, tiket perpaduan di sini ialah calon PH seorang, tiada calon BN berasingan. Bagi 2026, susunan antara BN dan gabungan pimpinan PAS meletakkan calon gabungan itu hanya di sebelas kerusi yang BN tinggalkan, dan Sikamat salah satunya. Calon berlogo PN di sini ialah Razali Abu Samah, bekas Timbalan Ketua Polis Melaka, yang mewakili Parti Wawasan Negara. Kerana PH memegang kerusi ini dan BN tidak masuk, tiada perpecahan undi di pihak perpaduan; perpecahan berlaku di pihak yang lain.

Ketiga, undi menentang PH berpecah dua. Pada 2023, undi menentang perpaduan (10,068 undi, 43.4%) dibuang untuk satu calon BERSATU di bawah payung Perikatan Nasional. Bagi 2026, blok itu terbelah antara dua calon berlainan lambang: Razali (Wawasan, atas logo PN) dan Tun Faisal Ismail Aziz, Ketua Penerangan BERSATU, yang bertanding atas lambang sendiri selepas PAS memutuskan hubungan dengan BERSATU. Kedua-duanya berebut kelompok pengundi yang sama.

Struktur ini menguntungkan siapa? Sikamat kerusi yang PH menang pada 2023, jadi perpecahan berlaku di pihak yang kalah, iaitu pihak menentang PH. Setiap undi antikerajaan yang jatuh kepada Razali dan bukan Tun Faisal, atau sebaliknya, ialah undi yang tidak lagi bersatu menentang PH. Perpecahan di pihak yang kalah membantu pihak yang menang, iaitu PH. Di kerusi yang PN pegang keadaannya terbalik; di sini ia boleh menolong PH.

Dan di sini tiada daya lawan yang biasa. Di banyak kerusi, perpecahan di satu pihak diimbangi perpecahan di pihak lawan. Di Sikamat tidak: kerana BN tidak masuk, undi perpaduan tidak berpecah langsung, sebaliknya terkumpul di belakang satu calon PH. Jadi kedua-dua daya menuju arah yang sama, kedua-duanya membantu PH.

Ada lagi satu faktor pada arah yang sama. Tapak 10,068 undi menentang PH itu sendiri belum teruji tanpa keadaan 2023. Pada 2023 ia dibuang di bawah satu payung PN; pada 2026 payung itu berpecah, gabungan pimpinan PAS meletakkan calonnya di sini atas logo PN manakala BERSATU berdiri berasingan. Sebagai gambaran sahaja, bukan ramalan: di Johor, jumlah undi PN di semua kerusi yang ditandinginya semula bersamaan kira-kira 47.7% daripada jumlah undi lamanya di kerusi-kerusi itu. Itu nisbah keseluruhan bagi kerusi yang PN tandingi semula di Johor sahaja, bukan kadar bagi satu-satu kerusi; kalau dikira merangkumi seluruh negeri Johor, kadarnya lebih rendah, sekitar 30%. Jika nisbah keseluruhan itu dipinjam untuk 10,068 undi Sikamat, jumlahnya kira-kira 4,802 undi, dan itu pun terbelah antara dua calon. Ini bukan telahan untuk Sikamat, hanya satu angka Johor yang dipinjam untuk menunjukkan betapa tidak pastinya tapak itu bertahan tanpa keadaan 2023, lebih-lebih lagi apabila ia berpecah dua.

Ringkasnya: satu ketidakpastian di pihak PH, iaitu calon baharu menggantikan Menteri Besar; dan beberapa daya di pihak menentang PH, iaitu tapak yang mungkin mengecil selepas PAS dan BERSATU berpisah, dan undi yang berpecah dua. Struktur pertandingan kini tetap, tiga penjuru, dan pilihan pengundi dalam struktur itu yang menentukan keputusannya.

Sikamat menyokong pihak pembangkang atau PH dalam tiga pilihan raya terakhir: PR menang pada 2013, PH menang besar (55.9%) pada 2018, PH mendahului pada 2022, dan tiket perpaduan pimpinan PH menang pada 2023. Bagi 2026, dua soalan menentukan sama ada corak itu berterusan. Pertama, berapa banyak undi peribadi Menteri Besar yang berpindah kepada calon baharu PH, Nor Azman Mohamad. Kedua, berapa dalam undi menentang PH berpecah antara Razali (PN) dan Tun Faisal (BERSATU), dan berapa banyak daripada tapak 10,068 undi 2023 itu yang mampu digerakkan semula tanpa payung PN yang bersatu. Struktur sudah tetap; jawapan kepada dua soalan itu yang menentukan malam 1 Ogos.