Gemas: Penyandang BERSATU Kini Bertanding Atas Logo PN, dan Tapak Undi Menang 2023 Terbelah Dua

Gemas terletak dalam Parlimen P.133 Tampin, di hujung selatan Negeri Sembilan bersempadan Johor. Menurut pengelasan kami ia kerusi luar bandar dan pekan kecil, kira-kira 99 pemilih bagi setiap kilometer persegi, dan majoriti besar pemilihnya Melayu (83%), dengan Cina 9.3% dan India 5.7%. Dalam tipologi 36 DUN negeri ini, Gemas tergolong dalam belt pengekalan PN. Pada PRN 2023, calon BERSATU Ridzuan Ahmad memenangi kerusi ini dengan 11,653 undi menentang calon BN Abd Razak Ab Said yang mendapat 8,533 undi. Majoritinya 3,120 daripada 20,186 undi sah. Di bawah pakatan perpaduan ketika itu, hanya BN mewakili blok perpaduan di sini; PH tidak meletakkan calon berasingan.

Beza bahagian undi antara dua calon itu ialah 15.5 mata peratusan. Angka ini kami sebut margin dua penjuru, iaitu jarak menang antara dua calon terkuat sesebuah kerusi, mengira undi mereka berdua sahaja. Kerana Gemas tiada calon ketiga pada 2023, margin dua penjuru ini tepat sama dengan majoriti dibahagi jumlah undi (15.5% juga); kedua-duanya berbeza hanya apabila ada undi calon ketiga, dan di sini tiada. Yang mengubah kerusi ini bagi 2026 bukan angka 3,120 itu, tetapi strukturnya: penyandang bertukar logo, bekas partinya meletakkan wajah baharu, dan BN tidak bertanding. Kita kembali kepada maknanya di penghujung.

Blok PN yang membesar, dan kerusi yang berpaling daripada BN

Empat keputusan terakhir Gemas menunjukkan satu arah yang jelas: cengkaman BN yang semakin longgar tahun demi tahun, dan blok PN yang membesar sehingga menang.

Pada PRU13 (2013), Gemas kubu BN yang kukuh: BN 78.5% menentang calon PKR di bawah payung Pakatan Rakyat yang hanya mendapat 21.5%. Pada PRU14 (2018), pertandingan tiga penjuru: BN masih menang dengan 56.2%, PH 29.0%, dan PAS yang bertanding sendiri mendapat 14.9%. Pada PRU15 (2022), tiga penjuru sekali lagi: BN jatuh lagi kepada 47.6%, PH 20.4%, dan blok PN, kini BERSATU dan sekutunya, melonjak kepada 30.8%. (Angka 2022 di sini dikira daripada data saluran biasa yang meliputi 83.4% pengundi Gemas; kira-kira 4,863 pengundi awal di kem tentera dan polis kawasan ini tiada dalam kiraan itu, jadi ia corak undi biasa, bukan keputusan penuh 2022.)

Sembilan bulan kemudian, pada PRN 2023, BN dan PH bergabung di bawah satu tiket dengan satu calon BN. Tetapi undi gabungan itu hanya 42.3%, dan BERSATU menang dengan 57.7%. Blok yang hanya 14.9% pada 2018 sudah menjadi 57.7% dalam masa lima tahun, dan kerusi yang BN kuasai dengan 78.5% pada 2013 kini di tangan PN.

Satu perkara yang keputusan ini boleh dan tidak boleh beritahu. Keputusan hanya mengira undi, bukan menjejaki pengundi. Sama ada pengundi yang sama berpindah sokongan, atau digantikan pengundi lain, atau tinggal di rumah, jumlah undi tidak dapat menunjukkannya.

Jurang umur: warga emas lebih menyokong perpaduan berbanding golongan muda, dan arah itu disahkan

Kadar keluar mengundi di Gemas tidak menaik sekata dengan umur: warga emas paling ramai keluar mengundi (70.5%), golongan muda di tengah (64.2%), dan kumpulan pertengahan paling rendah (62.3%). Golongan muda ialah kelompok pengundi terbesar di sini, dan anggaran ekologi, iaitu anggaran yang dikira daripada corak undi mengikut saluran dan bukan kiraan undi individu, menunjukkan mereka condong kepada PN. Warga emas pula sebaliknya, kelompok terkecil tetapi anggaran menunjukkan mereka lebih menyokong tiket perpaduan.

Berapa kuat? Di sini kami membezakan anggaran daripada kepastian. Kami menggunakan satu ujian yang lebih ketat, dipanggil had Duncan-Davis. Ujian ini mengira julat paling rendah hingga paling tinggi yang boleh dipastikan daripada jumlah undi setiap saluran, tanpa meneka undi sesiapa, dengan satu andaian sahaja: kadar keluar mengundi setiap kumpulan dalam saluran yang sama lebih kurang serupa. Tidak seperti kebanyakan kerusi lain dalam siri ini, di Gemas ujian ini mengesahkan arah jurang umur: perbezaan antara sokongan warga emas dan sokongan golongan muda kepada perpaduan terletak antara +6.2 dan +54.9 mata, satu julat yang tidak merentasi sifar. Jadi arahnya pasti, warga emas lebih menyokong perpaduan berbanding golongan muda, walaupun lebar julat itu bermakna kita tidak boleh mengukur berapa besar perbezaan itu dengan tepat. Aritmetik juga mengesahkan dua had lagi. Warga emas memberi sekurang-kurangnya 49.8% undi mereka kepada perpaduan, iaitu hampir separuh, sedikit di bawah majoriti mutlak (lebih separuh undi). Dan golongan muda tidak memberi lebih daripada 43.5% undi mereka kepada perpaduan, jadi kelompok terbesar kerusi ini memang condong kepada PN pada 2023.

Undi Melayu: hanya had tertinggi dapat dipastikan; corak Cina dan India belum jelas

Lebih lapan daripada sepuluh pemilih Gemas ialah Melayu (83%), dengan Cina 9.3% dan India 5.7%. Anggaran mengikut saluran menunjukkan pemilih Melayu lebih condong kepada PN pada 2023, manakala pemilih Cina lebih condong kepada tiket perpaduan; anggaran bagi pemilih India pula terlalu longgar untuk dipercayai, kerana bloknya terlalu kecil.

Bagi pemilih Melayu, had Duncan-Davis memberi julat antara 33.3% dan 45.8% sokongan kepada perpaduan. Julat itu meliputi keputusan kerusi (42.3%), jadi aritmetik tidak dapat memastikan sama ada pemilih Melayu di atas atau di bawah purata kerusi. Tetapi ia mengesahkan satu had tertinggi yang bermakna: sokongan Melayu kepada perpaduan tidak melebihi 45.8%, iaitu di bawah separuh. Dalam kerusi 83% Melayu, had itu memberitahu kita mengapa tiket perpaduan hanya mendapat 42.3%: majoriti pemilih Melayu sendiri, kumpulan yang membentuk 83% kerusi ini, tidak menyokong perpaduan pada 2023.

Bagi pemilih Cina, blok mereka cukup tertumpu di beberapa saluran untuk kaedah ini nampak sesuatu, dan anggaran memang menunjukkan mereka lebih menyokong perpaduan. Had terendah yang dapat dipastikan ialah 37% sokongan kepada perpaduan. Tetapi had tertinggi tersekat pada 100%: bloknya masih terlalu kecil dalam setiap saluran untuk aritmetik mengurungnya dari atas. Bagi pemilih India, blok mereka lebih kecil lagi, di bawah 1,000 pengundi yang keluar mengundi, jadi tiada arah yang boleh disahkan langsung. Semua kecondongan kaum di atas, kecuali had tertinggi Melayu itu, kekal anggaran yang tidak disahkan.

1 Ogos: pemilih baharu di kerusi majoriti 3,120

Carta di bawah menggunakan snapshot, iaitu rekod daftar pemilih pada satu tarikh tertentu dalam 2026, bukan lagi anggaran model kami. Jumlah rasmi pengundi berdaftar, atau Daftar Pemilih Pilihan Raya (DPPR), di seluruh Negeri Sembilan ialah 889,490, dan daftar rasmi SPR mengikut DUN yang diterbitkan pada hari penamaan 18 Julai mengesahkan angka Gemas, jadi angka ini muktamad, bukan anggaran.

Berbeza dengan kebanyakan kerusi, daftar Gemas tidak membesar; ia mengecil sedikit, daripada 29,647 nama pada 2023 kepada 29,600 pada 2026, susutan bersih 47 orang. Namun di sebalik angka bersih yang hampir mendatar itu ada pusing ganti yang jauh lebih besar. Kira-kira 2,188 nama baharu masuk ke daftar, manakala jumlah yang setara keluar kerana meninggal atau berpindah. Daripada 2,188 nama baharu itu, 1,386 ialah pengundi muda 18 hingga 21 tahun, dengan 1,047 daripadanya pasti tiada rekod mengundi sebelum ini, dan 257 lagi pemilih yang berpindah masuk dari kerusi Negeri Sembilan yang lain. Antara pengundi muda itu, 85.7% Melayu.

Mudah tergoda untuk membandingkan 2,188 nama baharu itu dengan majoriti 3,120, kerana bilangannya hampir sama. Bandingan itu mengelirukan atas dua sebab, sama seperti kerusi lain dalam siri ini. Pertama, nama dalam daftar bukan undi yang dibuang; pada kadar keluar mengundi 2023 (69.0%), 2,188 nama bersamaan kira-kira 1,510 undi sahaja, dan undi itu pula berpecah antara tiga pihak. Kedua, majoriti 3,120 tidak memerlukan 3,120 pengundi bertukar fikiran, kerana setiap pertukaran menggerakkan dua undi sekali gus, jadi kira-kira 1,560 pertukaran sudah memadai. Yang pasti hanya ini: tiada model dapat memastikan sama ada pemilih baharu ini akan keluar mengundi atau pihak mana yang akan mereka pilih.

Penyandang bertukar logo, BERSATU letak wajah baharu, dan BN mengundur

Struktur 2026 kini muktamad, dan tiga perkara mengubah Gemas sekali gus.

Pertama, penyandang bertukar logo. Ridzuan Ahmad, yang memenangi Gemas pada 2023 atas tiket BERSATU, meninggalkan BERSATU dan kini mempertahankan kerusi ini atas logo PN pimpinan Parti Wawasan Negara. Undi peribadi seorang penyandang, iaitu sokongan yang terikat kepada orangnya dan bukan lambangnya, berpindah bersamanya ke penjuru PN.

Kedua, BERSATU meletakkan wajah baharu. Selepas PAS memutuskan hubungan dengan BERSATU, BERSATU bertanding di Gemas atas lambang sendiri, bukan lagi di bawah payung PN. Calonnya Azman bin Abdullah. Menurut ElectionData, Azman tiada rekod bertanding pilihan raya sebelum ini, seorang calon kali pertama. (Namanya sendiri baru muktamad pada hari penamaan: nama dalam daftar rasmi SPR ialah yang sah, selepas dua nama lain diumumkan sebelum itu.) Maka label parti BERSATU 2023 kekal di penjuru BERSATU, tetapi dibawa oleh wajah yang belum dikenali pengundi, bukan oleh penyandang.

Ketiga, BN tidak bertanding di Gemas. Pada 2023, tiket perpaduan di sini hanya seorang calon BN; PH tidak meletakkan calon berasingan. Bagi 2026, susunan antara BN dan gabungan pimpinan PAS meletakkan calon gabungan itu hanya di kerusi yang BN tinggalkan, dan di Gemas, calon berlogo PN ialah Ridzuan, penyandang itu sendiri. Pencabar perpaduan tunggal kini PH, Siti Aishah Seman@Othman daripada PKR. Kerana BN tidak masuk, tiada perpecahan undi di pihak perpaduan; undi menentang penyandang berkumpul di belakang satu calon PH sahaja.

Siapa yang untung daripada struktur ini? Di sinilah Gemas berbeza daripada kebanyakan kerusi yang PN pegang. Biasanya, di kerusi yang PN menang, tapak kemenangannya kekal utuh di belakang satu penyandang manakala pencabar berpecah. Di Gemas keadaan terbalik: penyandang membawa sokongan peribadinya ke penjuru PN, tetapi bekas partinya BERSATU meletakkan calon berasingan yang merebut sokongan penyokong BERSATU yang sama. Jadi tapak 11,653 undi menang 2023 itu sendiri yang berpecah dua, antara Ridzuan dan Azman, manakala undi perpaduan yang kalah pada 2023 berkumpul di belakang PH.

Dua daya perlu ditimbang, dan kali ini kedua-duanya menekan penyandang ke arah yang sama. Daya pertama ialah hakisan tapak. Undi 11,653 itu dibuang pada 2023 di bawah payung PN yang bersatu, dengan jentera PAS dan BERSATU bergabung; pada 2026 payung itu berpecah. Sebagai gambaran sahaja, bukan ramalan: di Johor, jumlah undi PN di semua kerusi yang ditandinginya semula bersamaan kira-kira 47.7% daripada jumlah undi lamanya di kerusi-kerusi itu. Itu nisbah keseluruhan bagi kerusi yang PN tandingi semula di Johor sahaja, bukan kadar bagi satu-satu kerusi; kalau dikira merangkumi seluruh negeri Johor, kadarnya lebih rendah, sekitar 30%. Jika nisbah keseluruhan itu dipinjam untuk 11,653 undi Gemas, jumlahnya kira-kira 5,558 undi, dan itu pun kini terbelah antara dua calon, bukan satu.

Daya kedua ialah ketiadaan daya lawan yang biasa. Di banyak kerusi, perpecahan di satu pihak diimbangi perpecahan di pihak lawan. Di Gemas tidak: kerana BN tidak masuk, undi perpaduan tidak berpecah langsung, sebaliknya terkumpul di belakang satu calon PH. Jadi di Gemas, tapak yang berpecah dan mungkin mengecil ada di pihak penyandang, manakala pihak pencabar bersatu, kebalikan susunan yang biasa melindungi penyandang PN.

Tetapi jangan tersalah baca ini sebagai ramalan PH menang. Tiga perkara perlu ditimbang sebelum membuat kesimpulan itu. Gemas kerusi 83% Melayu yang condong kepada PN: aritmetik mengesahkan majoriti pemilih Melayu tidak menyokong perpaduan pada 2023, dan kelompok pengundi terbesar, iaitu golongan muda, juga condong kepada PN. Ridzuan pula membawa undi peribadi sebagai penyandang yang menang di sini. Dan margin 2023 itu lebar, 15.5 mata, bukan kerusi tipis. Angka retention Johor itu satu gambaran tentang betapa tidak pastinya tapak PN bertahan tanpa keadaan 2023, bukan telahan untuk Gemas.

Ringkasnya, dua soalan menentukan malam 1 Ogos. Pertama, berapa banyak daripada 11,653 undi menang 2023 yang kekal dengan Ridzuan secara peribadi di penjuru PN, dan berapa banyak yang mengalir kepada wajah baharu BERSATU atau hilang selepas PAS dan BERSATU berpisah. Kedua, sama ada undi perpaduan yang kini bersatu di belakang PH, ditambah pemilih baharu, cukup untuk mengatasi tapak penyandang yang berpecah dua. Struktur sudah tetap, tiga penjuru; pembahagian 11,653 undi itu yang menentukan keputusannya.

Gemas berubah daripada kubu BN (78.5% pada 2013) kepada kerusi PN dalam masa satu dekad, dan penyandang PN itu kini mempertahankannya atas logo baharu. Bagi 2026, dua soalan menentukan sama ada PN mengekalkannya. Pertama, berapa banyak undi peribadi Ridzuan yang berpindah bersamanya ke penjuru PN, dan berapa banyak daripada tapak 11,653 undi 2023 yang mengalir kepada calon baharu BERSATU atau hilang tanpa gabungan PAS-BERSATU. Kedua, sama ada undi perpaduan yang kini bersatu di belakang PH mampu mengatasi tapak penyandang yang berpecah dua. Struktur sudah tetap, tiga penjuru dengan BN di luar gelanggang; jawapan kepada dua soalan itu yang menentukan malam 1 Ogos.