Pilah: Kerusi Tujuh Penggal BN Kini Dipertahankan PKR, dan Ke Mana 5,143 Undi PAS?

Pada PRN 2023, Noorzunita Begum Mohd Ibrahim daripada PKR memenangi Pilah dengan 6,222 undi sebagai calon perpaduan, menewaskan pesuruhjaya PAS Negeri Sembilan ketika itu, Rafiei Mustapha, yang meraih 5,143 daripada 11,365 undi sah. Tiada calon ketiga, jadi majoriti 1,079 itu margin dua penjuru sebenar: 9.5 mata, kedua belas paling tipis daripada 36 kerusi negeri ini. PRN 2023 itu juga kali pertama calon wanita PKR memenangi kerusi DUN di Negeri Sembilan; Noorzunita salah seorang daripada dua yang menang pada hari yang sama, dan dilantik Exco selepasnya.

Bagi 2026, pengumuman calon setakat 16 Julai membalikkan struktur pertandingan Pilah daripada 2023. PH dan BN kini bersaing untuk mewarisi 6,222 undi perpaduan itu: PH mengekalkan penyandang, manakala BN kembali dengan calonnya sendiri buat pertama kali sejak 2018; sebahagian undi itu juga mungkin pergi ke calon lain atau tidak keluar langsung. Blok 5,143 undi PAS pula, setakat 16 Julai, tiada pewaris yang diumumkan: susunan kerusi yang dilaporkan antara BN dan gabungan pimpinan PAS meletakkan kesemua calon gabungan itu di sebelas kerusi yang BN tidak bertanding, dan Pilah bukan antaranya. Ke mana undi itu pergi, dan sama ada ia keluar mengundi langsung, itulah aritmetik yang akan menentukan kerusi ini. Kita kembali kepadanya di penghujung.

Tujuh kemenangan BN berturut-turut, dua daripadanya melalui MCA

Dari PRU7 (1986) hingga PRU13 (2013), BN memenangi Pilah tujuh kali berturut-turut, dalam sempadan yang berubah beberapa kali sepanjang tempoh itu: Khatimah Ibrahim (UMNO) pada 1986, Dermataksiah Abdul Jalil (UMNO) pada 1990, kemudian dua penggal melalui calon MCA, Peter Lai Yit Fee, pada 1995 dan 1999, sebelum kerusi ini kembali kepada UMNO melalui Norhayati Omar (2004), Adnan Abu Hassan (2008), dan Norhayati sekali lagi pada 2013. Barisan calon itu sendiri bercerita: kerusi yang pernah diwakili calon MCA dua penggal bukan kubu Melayu pekat, tetapi kerusi campuran.

Kemenangan 2013 itu yang paling tipis: 5,039 berbanding 4,926 undi untuk Mohamad Nazaruddin Sabtu daripada PKR, yang ketika itu bertanding di bawah payung Pakatan Rakyat, majoriti 113 undi sahaja. Sempadan Pilah hampir tidak berubah sejak 2013 (anjakan pemilih 1.9% sahaja), jadi perbandingan terus selamat dibuat. PRU14 (2018) memutuskan rangkaian BN: Nazaruddin menang dengan 51.8%, undi BN jatuh ke 35.2%, dan PAS, yang kini bertanding sendirian, meraih 13.0%, iaitu 1,413 undi. Itu kali pertama BN tewas di Pilah dalam tempoh data kami sejak 1986.

PRU15 (2022) memperlihatkan tiga blok yang jaraknya tidak jauh: dalam undi biasa kawasan Pilah, PH meraih 41.9%, BN 37.9%, dan PN 18.5%. Sembilan bulan kemudian pada PRN 2023, BN dan PH bergabung di bawah satu tiket, dan tiket itu diserahkan kepada PKR. Noorzunita menang 54.7% berbanding 45.3%. Angka di pihak yang kalah itu wajar direnung: undi PAS melonjak daripada 1,413 pada 2018 kepada 5,143 pada 2023, lebih tiga kali setengah ganda, dan hampir menyamai jumlah undi BN dan PAS 2018 secara berasingan (5,250). Persamaan itu perbandingan aritmetik, bukan aliran undi yang diperhatikan; apa yang pasti hanyalah ruang pembangkang di kerusi ini pada 2023 diisi sepenuhnya oleh PAS.

Satu-satunya arah yang disahkan: majoriti warga emas

Kadar keluar mengundi di Pilah jatuh daripada 73.6% pada PRU15 kepada 65.0% pada PRN 2023, penurunan 8.6 mata.

Golongan muda kumpulan terbesar: 7,141 daripada 17,691 pemilih pada 2023, iaitu 40.4% daftar, dengan anggaran kadar keluar mengundi paling rendah antara tiga kumpulan umur, kira-kira 61%. Anggaran ekologi menunjukkan mereka terbahagi hampir sama rata, dengan sokongan perpaduan kira-kira 50%, di bawah purata kerusi 54.7% dalam anggaran ini. Warga emas kumpulan terkecil, 4,859 pemilih, dan anggaran menunjukkan mereka paling condong kepada perpaduan, kira-kira 64%.

Ujian bebas-model yang lebih ketat, iaitu had Duncan-Davis yang dikira dalam setiap satu daripada 49 saluran kerusi ini, mengesahkan satu perkara dan menolak untuk mengesahkan yang lain. Yang disahkan: warga emas memberi sekurang-kurangnya 55.1% undi mereka kepada perpaduan, satu lantai majoriti mutlak. Ia tidak memerlukan model ekologi, tetapi ia bergantung pada satu andaian: kadar keluar mengundi yang serupa antara kumpulan dalam saluran yang sama, andaian yang paling ringan bagi umur kerana saluran sendiri dibahagikan mengikut umur. Yang tidak dapat disahkan: sama ada warga emas benar-benar lebih menyokong perpaduan berbanding golongan muda. Perbezaan warga emas tolak golongan muda terletak antara -3.0 dan +33.9 mata, julat yang merentasi sifar, jadi Pilah kerusi keempat dalam siri ini, selepas Seri Menanti, Jeram Padang dan Labu, yang gagal ujian arah umur. Bagi golongan muda sendiri, had itu antara 40.5% dan 58.1%, merangkumi purata kerusi, jadi sama ada mereka di atas atau di bawah purata, aritmetik tidak dapat memberitahu.

Kaedah nampak pengundi Cina dengan jelas, tetapi tiada arah kaum yang disahkan

Mengikut komposisi, Pilah kerusi campuran: 64.7% pemilih Melayu, 25.5% Cina, 8.9% India. Angka Melayu itu hanya 0.3 mata di bawah ambang 65% kelas majoriti Melayu, jadi Pilah berdiri betul-betul di pinggir ambang itu.

Anggaran ekologi 2023 berlapis: pengundi Cina dianggarkan paling menyokong perpaduan, kira-kira 67%, pengundi India kira-kira 60%, dan pengundi Melayu terbahagi hampir separuh-separuh, kira-kira 50%, di bawah purata kerusi dalam anggaran ini. Anggaran ini tidak melekat pada purata 54.7%, petanda kaedah ini nampak sesuatu, dan pengasingan geografi yang diperlukannya memang wujud: di satu saluran, pengundi Cina mencecah 95.9% pengundi saluran itu. Bagi pengundi India pula kaedah ini hampir buta: kepekatan tertinggi mereka dalam mana-mana saluran hanya 23.6%, jadi anggaran 60% itu tidak wajar dibandingkan dengan kumpulan lain.

Nampak dan mengurung pula dua soalan berbeza, dan di Pilah jawapan kepada soalan kedua ialah tidak, untuk semua kumpulan. Bagi pengundi Melayu, had bebas-model sokongan perpaduan terletak antara 32.3% dan 66.8%: julat itu merangkumi keputusan kerusi, jadi sama ada pengundi Melayu di atas atau di bawah purata kerusi, aritmetik tidak dapat menentukan. Apa yang disahkan hanyalah lantai dan siling: sokongan Melayu kepada perpaduan tidak kurang daripada 32.3% dan tidak melebihi 66.8%. Dua tafsiran mudah tertolak di situ, iaitu bahawa kerusi ini dipertahankan dengan undi Melayu yang pekat, dan bahawa blok Melayu meninggalkannya sepenuhnya. Bagi pengundi Cina, lantainya 27.1% tetapi had atas tersekat hampir 100%: dalam hampir setiap saluran, blok mereka lebih kecil daripada undi perpaduan saluran itu, jadi perakaunan tidak dapat memaksa walau satu undi keluar daripada perpaduan. Perbezaan Melayu tolak India merentasi sifar. Tiada satu arah kaum pun yang disahkan; semua angka kumpulan dalam carta di bawah wajar dibaca sebagai anggaran semata-mata.

Pemilih baharu, dikira dua cara, tidak menutup majoriti dengan sendirinya

Carta di bawah memaparkan anggaran model kami, yang ditentukur kepada jumlah DPPR seluruh negeri: kira-kira 685 pemilih baharu dalam daftar anggaran 17,847, dan kira-kira 74% daripadanya Melayu. Bacaan terus daripada snapshot daftar 2026 yang kini tersedia memberi angka yang lebih tinggi: 18,034 nama di Pilah, dengan 1,067 daripadanya tiada dalam mana-mana daftar Negeri Sembilan 2023 (72.6% Melayu), dan 1,258 tiada dalam daftar Pilah 2023, termasuk pemilih yang berpindah masuk dari kerusi lain. Lapisan daftar kajian ini akan disegarkan apabila daftar rasmi mengikut DUN muktamad pada hari penamaan 18 Julai.

Dua bahasa yang berbeza: nama dalam daftar bukan undi, dan kesimpulan saiznya sama antara anggaran dengan snapshot. Pada kadar keluar mengundi 2023, iaitu 65.0%, kemasukan yang paling luas sekalipun (1,258) bersamaan kira-kira 818 undi, masih di bawah majoriti 1,079, dan undi itu pula berpecah antara pihak. Majoriti 1,079 juga tidak memerlukan 1,079 pengundi bertukar fikiran: setiap pertukaran menggerakkan dua undi sekali gus, jadi kira-kira 540 pengundi memadai.

PH dan BN bersaing mewarisi undi perpaduan; ke mana 5,143 undi PAS masih terbuka

Pengumuman calon meletakkan Pilah dalam struktur yang bertentangan dengan 2023. PH mengekalkan penyandang: Noorzunita, diumumkan pada 14 Julai. BN, yang tidak bertanding dengan logonya sendiri pada 2023 kerana kerusi ini diserahkan kepada PKR di bawah tiket perpaduan, kembali dengan calonnya buat pertama kali sejak 2018: S Leza Md Yasin daripada UMNO, muka baharu, dalam senarai yang diumumkan pada 15 Julai. Maka PH dan BN kini bersaing untuk mewarisi 6,222 undi perpaduan itu, di kerusi yang BN sendiri pernah menangi tujuh penggal berturut-turut sebelum 2018; pecahan dua penjuru yang bersih hanyalah senario perakaunan dalam jadual di bawah.

Di sebelah lagi, blok PAS. Susunan yang dilaporkan setakat 16 Julai petang, iaitu calon gabungan pimpinan PAS bersama Wawasan, Gerakan dan MIPP di sebelas kerusi yang BN tidak bertanding, dengan penggunaan logo PN dilaporkan diluluskan majlis tertinggi PN, tidak meletakkan calon gabungan itu di Pilah; parti dan lambang setiap kerusi hanya jelas apabila senarai calonnya diumumkan. Jika susunan itu kekal pada penamaan 18 Julai, 5,143 undi PAS 2023 tiada calon penggantinya di sini, dan kerjasama PAS dengan BN yang dilaporkan itu menimbulkan soalan yang menentukan kerusi ini: adakah jentera PAS bergerak untuk calon UMNO, dan adakah pengundinya mengikut? Tiada apa-apa dalam data 2023 yang menjamin pemindahan itu: sebahagian undi itu mungkin kekal di rumah. BERSATU pula, yang dilaporkan diketepikan daripada rundingan kerusi dan dijadualkan mengumumkan senarainya sendiri pada Jumaat 17 Julai, boleh bertanding di mana-mana, termasuk di sini, dan membelah semula undi pro-PN itu. Semuanya hanya muktamad pada penamaan 18 Julai.

Aritmetik pemindahan itu boleh diperakaunkan secara statik. Jika undi perpaduan 2023 berpecah mengikut nisbah BN:PH kerusi ini pada PRU15, iaitu kira-kira 47.5 kepada 52.5, calon PH mendahului calon BN kira-kira 312 undi, dan BN hanya memerlukan kira-kira 6% daripada blok PAS untuk memintasnya. Semakin besar bahagian undi perpaduan yang kekal dengan penyandang, semakin tinggi keperluan itu.

Serting menguji sama ada asas PN di Negeri Sembilan mampu bertahan menghadapi pencabar yang bersatu; Labu menguji sama ada ia mampu bertahan apabila semua pihak berpecah. Pilah menguji soalan ketiga, dan bagi BN mungkin yang paling asas: sama ada undi sebuah parti boleh dipindahkan melalui persefahaman di peringkat pimpinan. Margin 9.5 mata memberi penyandang ruang yang tidak dimiliki kebanyakan kerusi dalam siri ini, tetapi ruang itu tertakluk kepada dua keputusan yang belum dibuat: sama ada susunan PAS dengan BN kekal pada penamaan, dan sama ada BERSATU masuk. Kerusi yang keputusannya pernah ditentukan oleh 113 undi tidak memerlukan banyak untuk berpaling.