Rantau: Tok Mat Menang Tanpa Lawan pada 2018, dan Blok PAS 6,677 Undi Kini Tiada Calon untuk 2026

Rantau terletak dalam Parlimen P.131 Rembau, di barat daya Negeri Sembilan. Menurut pengelasan kami ia kerusi separa bandar, kira-kira 282 pemilih bagi setiap kilometer persegi. Komposisinya campuran: Melayu 53.5%, India 28.5% dan Cina 16.5%, dengan selebihnya kaum lain. Tiada satu kaum pun melepasi paras yang kami tetapkan untuk menyebutnya kerusi majoriti sesuatu kaum (dua pertiga bagi Melayu, hampir separuh bagi Cina), jadi Rantau bukan kerusi yang ditentukan oleh satu blok kaum sahaja. Bahagian pemilih India di sini antara yang tertinggi di negeri ini. Rantau sudah lama menjadi kubu UMNO, dan penyandangnya Mohamad Hassan, lebih dikenali sebagai Tok Mat, memegang kerusi ini sejak 2004.

Pada PRN 2023, Tok Mat mempertahankan Rantau atas tiket BN (UMNO) dengan 16,957 undi menentang calon PN (PAS) Rozmal Malakan, yang mendapat 6,677 undi. Majoritinya 10,280 daripada 23,634 undi sah. Beza bahagian undi antara dua calon itu ialah 43.5 mata peratusan. Angka ini kami sebut margin dua penjuru, iaitu jarak menang antara dua calon terkuat sesebuah kerusi, mengira undi mereka berdua sahaja. Kerana Rantau tiada calon ketiga pada 2023, margin dua penjuru ini sama tepat dengan majoriti dibahagi jumlah undi; kedua-duanya berbeza hanya apabila ada undi calon ketiga, dan di sini tiada. Itu majoriti yang sangat selesa, hampir tiga undi berbanding satu. Bagi 2026, penamaan 18 Julai mengesahkan pertandingan dua penjuru berulang, tetapi dengan susunan yang berubah; kita kembali kepadanya di penghujung.

Kubu Tok Mat, dan lompang 2018

Rantau bukan kerusi yang baru bertukar tangan. Tok Mat memenanginya buat pertama kali pada 2004, dan mempertahankannya berkali-kali sejak itu. Tetapi sejarah kerusi ini ada satu lompang yang perlu diterangkan dengan jelas, kerana ia mudah disalah baca.

Pada PRU14 (2018), Tok Mat menang di Rantau tanpa bertanding: tiada calon lawan difailkan, jadi tiada undi langsung dibuang di kerusi ini pada tahun itu. Kerana tiada undi dibuang, tiada keputusan 2018 untuk dilaporkan, dan carta sejarah di bawah dengan sengaja tiada baris 2018. Ini bukan data yang hilang atau tersalah kira; ia fakta sejarah, iaitu kemenangan tanpa lawan. Sesiapa yang menampal angka 2018 untuk kerusi ini sedang mereka-reka, kerana memang tiada undi untuk dikira. Kemenangan tanpa lawan itu kemudiannya dibatalkan mahkamah, lalu diadakan pilihan raya kecil Rantau pada April 2019. Rekod pilihan raya negeri yang kami rujuk tidak menyimpan angka rasmi pilihan raya kecil itu, jadi kami sebut kewujudannya sahaja tanpa memetik sebarang angka.

Kerana tiada undi 2018, satu-satunya keputusan pilihan raya biasa sebelum 2023 yang boleh kami sandarkan ialah PRU13 (2013). Ketika itu pertandingan dua penjuru: BN (Tok Mat sendiri) 64.8% menewaskan calon Pakatan Rakyat berlogo PKR yang mendapat 35.3%, dengan kadar keluar mengundi 87.3%. Pada 2013 PAS duduk dalam pakatan pembangkang bersama DAP dan PKR, tetapi di Rantau calon pembangkang itu calon PKR, bukan PAS, jadi 35.3% itu undi pembangkang yang lebih luas dan bukan undi sehaluan PN hari ini. Sempadan Rantau pada 2013 hampir sama dengan sekarang (tiada pengundi yang tersisih akibat perubahan sempadan), jadi baris 2013 itu boleh dibaca terus.

Petunjuk terkini pula datang daripada PRU15 (2022), iaitu pilihan raya umum. Keputusan Parlimen bagi saluran di Rantau menunjukkan BN 49.4%, PH 39.3% dan blok PN 9.9%. Kali ini BN dan PH bertanding sebagai lawan, dan itu satu-satunya petunjuk terkini tentang bagaimana undi terbahagi antara mereka apabila keduanya berdiri berasingan: BN mendahului PH kira-kira 10 mata. (Angka 2022 ini meliputi 96.9% pengundi kerusi, kerana pengundi awal dan pos tidak dapat dipetakan ke saluran.) Sembilan bulan kemudian, pada PRN 2023, BN dan PH bergabung di bawah satu tiket dengan calon BN, dan tiket itu mendapat 71.7% menentang PN (PAS) 28.3%.

Satu perkara yang keputusan ini boleh dan tidak boleh beritahu. Keputusan hanya mengira undi, bukan menjejaki pengundi. Sama ada pengundi yang sama berpindah sokongan, atau digantikan pengundi lain, atau tinggal di rumah, jumlah undi tidak dapat menunjukkannya.

Jurang umur: lantai sokongan warga emas dapat dipastikan, tetapi arahnya tidak

Mengikut anggaran, kadar keluar mengundi di Rantau berbeza sedikit mengikut umur: paling tinggi dalam kalangan golongan pertengahan umur (73.7%), diikuti warga emas (73.0%), dan paling rendah dalam kalangan golongan muda (67.3%). Golongan muda ialah kelompok pengundi terbesar di sini. Anggaran ekologi, iaitu anggaran yang dikira daripada corak undi mengikut saluran dan bukan daripada kiraan undi individu, menunjukkan warga emas paling kuat menyokong tiket perpaduan, manakala golongan muda paling kurang.

Berapa kuat? Di sini kami membezakan anggaran daripada kepastian. Kami menggunakan satu ujian yang lebih ketat, dipanggil had Duncan-Davis. Ujian ini mengira julat paling rendah hingga paling tinggi yang boleh dipastikan daripada jumlah undi setiap saluran, tanpa meneka undi sesiapa, dengan satu andaian sahaja: kadar keluar mengundi setiap kumpulan dalam saluran yang sama lebih kurang serupa. Di Rantau, ujian ini tidak dapat mengesahkan arah jurang umur: beza antara sokongan warga emas dan sokongan golongan muda kepada perpaduan terletak antara -5.0 dan +30.6 mata, satu julat yang tetap merentasi sifar (iaitu meliputi kedua-dua nilai tambah dan tolak, jadi arahnya tidak dapat dipastikan) walaupun anggaran utama menunjukkan warga emas lebih menyokong. Jadi arah jurang umur itu kekal anggaran yang tidak disahkan, dan Rantau menyertai beberapa kerusi lain dalam siri ini yang gagal ujian arah umur.

Namun ujian yang sama mengesahkan satu had yang bermakna: warga emas memberi sekurang-kurangnya 71.1% undi mereka kepada tiket perpaduan pada 2023, iaitu satu majoriti mutlak yang besar (jauh lebih separuh undi). Bagi golongan muda pula, had tertinggi yang boleh dipastikan ialah 76.1%. Kedua-dua julat itu bertindih, dan itulah sebabnya arah antara mereka tidak dapat disahkan walaupun anggaran utama kelihatan berbeza.

Undi kaum: lantai dan siling yang boleh dipastikan, arah yang tidak

Rantau kerusi campuran tanpa satu kaum yang menguasai: Melayu 53.5%, India 28.5%, Cina 16.5%. Anggaran ekologi menunjukkan ketiga-tiga kaum condong kepada tiket perpaduan pada 2023, dengan anggaran sokongan Cina dan India lebih tinggi daripada Melayu. Tetapi anggaran itu perlu diuji, kerana ia anggaran kumpulan, bukan kiraan undi individu.

Had Duncan-Davis yang sama memberi beberapa fakta yang boleh dipastikan, dan meninggalkan selebihnya sebagai anggaran. Bagi pemilih Melayu, sokongan kepada tiket perpaduan terletak antara 49.8% dan 87.9%. Had bawah itu sedikit di bawah separuh, jadi aritmetik tidak sampai mengesahkan majoriti pemilih Melayu mengundi tiket perpaduan; yang pasti hanya sekurang-kurangnya 49.8%, iaitu hampir separuh. Pada masa sama, had atasnya 87.9% mematahkan satu bacaan mudah, iaitu bahawa kerusi ini dimenangi atas sokongan Melayu yang hampir menyeluruh; sokongan Melayu tidak melepasi 87.9%. Kerana keputusan kerusi (71.7%) terletak di dalam julat itu, aritmetik tidak dapat memastikan sama ada pemilih Melayu di atas atau di bawah purata kerusi.

Bagi pemilih India (kira-kira 9,000 dalam kelompok pengundi yang dianggarkan) dan pemilih Cina (kira-kira 5,000), aritmetik mengesahkan satu lantai tetapi bukan arah: sekurang-kurangnya 36.4% undi India dan sekurang-kurangnya 34.0% undi Cina pergi kepada tiket perpaduan, tetapi had atas kedua-duanya mencecah 100% kerana blok mereka lebih kecil daripada undi perpaduan dalam hampir setiap saluran, jadi kaedah ini tidak dapat mengurungnya dari atas. Kedua-dua blok ini cukup besar untuk dibandingkan, iaitu melepasi ambang 1,000 yang kami tetapkan, tetapi besar sahaja tidak memadai. Beza antara sokongan Melayu dan sokongan India kepada perpaduan terletak antara -50.2 dan +51.5 mata, satu julat yang merentasi sifar, jadi aritmetik tidak dapat mengesahkan kaum mana lebih menyokong perpaduan. Semua kecondongan kaum di atas, kecuali lantai yang disebut tadi, kekal anggaran yang tidak disahkan.

1 Ogos: pemilih baharu di kerusi majoriti 10,280

Carta di bawah menggunakan snapshot, iaitu rekod daftar pemilih pada satu tarikh tertentu dalam 2026, bukan lagi anggaran model kami. Jumlah rasmi pengundi berdaftar, atau Daftar Pemilih Pilihan Raya (DPPR), di seluruh Negeri Sembilan ialah 889,490, dan daftar rasmi SPR mengikut DUN yang diterbitkan pada hari penamaan 18 Julai mengesahkan angka Rantau, jadi angka ini muktamad, bukan anggaran.

Daftar Rantau membesar daripada 32,887 nama pada 2023 kepada 34,831 pada 2026, tambahan bersih 1,944 orang. Tetapi di sebalik angka bersih itu ada pusing ganti yang lebih besar. Kira-kira 3,363 nama yang tiada langsung dalam mana-mana daftar Negeri Sembilan 2023 masuk ke daftar Rantau, dan kira-kira 426 lagi berpindah masuk dari DUN lain di negeri ini, jadi mereka mungkin pernah mengundi di kerusi lain sebelum ini. Dua kumpulan itu berasingan dan tidak bertindih, jadi jumlah yang masuk kira-kira 3,789 orang. Selepas ditolak nama yang keluar daripada daftar sejak 2023 (kira-kira 1,845), daftar membesar 1,944 orang bersih. Nama itu biasanya hilang kerana kematian atau perpindahan keluar, walaupun padanan kami hanya mengesan yang ia tiada lagi dan tidak dapat mengesahkan sebabnya. Daripada 3,363 nama baharu kepada daftar negeri itu, 2,358 ialah pengundi muda 18 hingga 21 tahun (kira-kira 6.77% daripada daftar), dengan 1,853 daripadanya pasti belum layak mengundi pada PRN 2023. Satu perkara lagi patut diperhatikan: kumpulan muda baharu ini lebih Melayu daripada kerusi secara keseluruhan, kira-kira 64.0% Melayu berbanding komposisi kerusi 53.5%.

Mudah tergoda untuk membandingkan 3,363 nama baharu itu dengan majoriti 10,280. Bandingan itu mengelirukan atas dua sebab, sama seperti kerusi lain dalam siri ini. Pertama, nama dalam daftar bukan undi yang dibuang; pada kadar keluar mengundi 2023 (72.5%), 3,363 nama bersamaan kira-kira 2,438 undi sahaja. Kedua, majoriti 10,280 tidak memerlukan 10,280 pengundi bertukar fikiran, kerana setiap pertukaran menggerakkan dua undi sekali gus, jadi kira-kira 5,140 pertukaran sudah memadai. Namun walaupun mengambil kira kedua-dua perkara itu, kumpulan pemilih baharu ini jauh lebih kecil daripada majoriti 2023; berbeza dengan kerusi paling tipis dalam siri ini, di Rantau pemilih baharu sahaja tidak dapat menggerakkan kerusi ini. Yang pasti hanya ini: tiada model dapat memastikan sama ada pemilih baharu ini akan keluar mengundi atau pihak mana yang akan mereka pilih.

Struktur 2026: bekas rakan tiket kini berlawan, dan blok PAS tanpa calon

Soalan yang kami tinggalkan terbuka di awal tadi, siapa yang bertanding pada 2026, sudah terjawab sepenuhnya pada penamaan 18 Julai. Rantau kekal pertandingan dua penjuru, tetapi dua perkara mengubah bentuknya sekali gus.

Pertama, tiket perpaduan 2023 terbelah. Pada 2023, kesemua 16,957 undi tiket perpaduan diberikan kepada satu calon sahaja, iaitu Tok Mat atas tiket BN (UMNO), dengan PH sebagai rakan gabungan yang menyokongnya tanpa meletakkan calon sendiri. Bagi 2026, PH memfailkan calonnya sendiri, Dr Azizul Hakim Mahdi daripada PKR, jadi dua rakan yang dahulu berkongsi satu tiket kini berdiri sebagai lawan. Tok Mat, penyandang yang memegang kerusi ini sejak 2004 dan tokoh nasional UMNO (beliau Timbalan Presiden UMNO dan Menteri Luar), mempertahankannya sekali lagi atas tiket BN. Dr Azizul Hakim pula wajah baharu di gelanggang ini; rekod pilihan raya negeri yang kami rujuk tidak menunjukkan dia pernah bertanding mana-mana kerusi DUN sebelum ini. Maka pengundi yang menyokong tiket perpaduan 2023 kini terpaksa memilih antara dua bekas rakan pakatan, dan sebahagian daripada mereka mungkin juga tidak keluar mengundi; keputusan lama itu bukan blok tetap yang boleh dibahagi dengan yakin.

Bagaimana undi itu mungkin terbahagi? Petunjuk terdekat ialah PRU15 (2022), satu-satunya keputusan terkini apabila BN dan PH bertanding sebagai lawan: BN 49.4% berbanding PH 39.3%, iaitu BN mendahului kira-kira 10 mata. Tambah pula Tok Mat membawa kelebihan penyandang yang lama dan tokoh yang dikenali. Jadi di atas kertas BN memulakan dengan kedudukan lebih baik dalam pembahagian ini. Namun dua perkara perlu diperhatikan. Angka 2022 itu diambil ketika PN masih ada di atas kertas undi dan menyerap sebahagian undi, keadaan yang tidak berulang dengan cara yang sama pada 2026; dan walaupun PH secara rasmi menyokong calon BN di bawah satu tiket pada 2023, kiraan undi tidak dapat menjejaki bagaimana setiap pengundi memilih, jadi berapa banyak sokongan itu kekal dengan BN apabila PH kini berdiri sendiri masih soalan terbuka.

Kedua, blok PAS 2023 tiada calon. Di Rantau, tiada calon PN dan tiada calon BERSATU pada 2026. Maka 6,677 undi yang diberikan kepada PAS pada 2023, iaitu 28.3% kerusi ini, tiada calon sehaluan lagi untuk disokong di atas kertas undi. Ke mana perginya undi itu ialah soalan terbuka, dan kami tidak menganggapnya berpindah bulat-bulat ke mana-mana pihak. Sebahagian pengundi PAS mungkin tinggal di rumah kerana tiada calon sehaluan; sebahagian mungkin condong kepada BN, sebahagian lagi kepada PH. Kiraan sahaja tidak dapat mengesahkan mana-mana arah ini, dan tiada bahagian undi PN 2023 di negeri jiran yang boleh kami pindahkan terus ke Rantau, kerana di sini tiada calon PN untuk mewarisinya.

Pengajaran terbesar daripada Johor bukan tentang keluar mengundi mahupun kaum. Ia tentang struktur pertandingan: siapa berhadapan siapa, dan undi siapa yang kini tiada rumah. Struktur penuh Rantau kini muktamad: dua penjuru, BN lawan PH, dengan blok PAS 6,677 undi yang kini tanpa calon.

Rantau kekal di tangan UMNO sejak 2004, dan Tok Mat cuba mempertahankannya sekali lagi pada 2026. Tetapi kali ini kerusi ini bukan pertandingan dua blok yang biasa. Tiket perpaduan yang menang besar pada 2023 kini terbelah, kerana BN dan PH berdiri sebagai lawan; dan blok PAS yang kalah pada 2023 pula tanpa calon sehaluan. Jangan tersalah baca ini sebagai ramalan mana-mana pihak menang: Rantau kubu UMNO yang selesa dengan margin dua penjuru 43.5 mata pada 2023, penyandangnya memegangnya sejak 2004, dan dalam keputusan BN-lawan-PH terkini pada 2022 BN mendahului PH kira-kira 10 mata. Yang pasti hanya bentuk pertandingan: dua penjuru, dengan tiket perpaduan 2023 terbelah dan blok PAS 2023 tanpa calon. Dua soalan menentukan malam 1 Ogos: berapa banyak daripada undi perpaduan 71.7% itu kekal dengan BN dan berapa banyak mengalir kepada calon PH, dan ke mana perginya 6,677 undi PAS yang kini tanpa calon.